Putovanje
10.12.2015.

Posetite Goliju, neukrotivu planinsku lepoticu

Bujni pašnjaci, skriveni izvori čiste planinske vode i raznovrsno biljno i životinjsko carstvo, odlikuju planinu sa oštrom klimom i nepreglednim prostranstvima. Pogled sa njenih vrhova krije zadivljujuće iskustvo, a netaknuta priroda po neko iznenađenje na svakom koraku.

Među vrhovima starovlaških planina jugozapadne Srbije, ponosno izvire Golija. Neukrotiva lepotica obrasla šumama hrasta, bukve, smrče i jele, jedinstvena je po neverovatnoj prirodi o kojoj se i danas prepričavaju mnogobrojni mitovi i legende. Ipak, njena lepota se ne krije samo u prirodnom, već i bogatom kulturnom blagu koje je okružuje.

Golija je najverovatnije dobila ime zbog svoje veličine – golema. Nalazi se jugozapadno od Ivanjice i severno od Novog Pazara, i pripada unutrašnjoj zoni Dinarskog planinskog sistema. U obliku potkovice, Golija se prostire u dužini od 32 km između Ibra, Moravice, Peštera i Radočela.

Ova planina vekovima je čuvar tradicije, istorije i kulture. Na njenim obroncima rasuti su mnogobrojni spomenici i manastiri koji potiču iz srednjeg veka, a u njenom podnožju nalazi se Rimski most za koji se veruje da potiče iz doba Nemanjića. Manastiri Gradac, Kovilje, Pridvorica, Sopoćani, Studenica i Đurđevi Stupovi, neki su od svetinja koje ovo područje čine znamenitim delom kulturne baštine Srbije.

Ipak, teško je izdvojiti jedno obeležje ovog Parka prirode i Rezervata biosfere. Pored bujnih šuma čija stabla neretko dostižu visinu i do 40 metara, Golija je poznata i po mnogobrojnim izvorištima čiste i zdrave vode. Najpoznatija su Moravica i Studenica, koja se smatraju jednim od simbola ove planine, a ne treba zanemariti i tri jezera okružena nestvarnom prirodom – Tičar, Nebeska suza i Košaninovo jezero.

Livade koje ih poput gustog prekrivača obavijaju, obiluju raznovrsnim biljnim vrstama. Preko 117 vrsta algi, 40 vrsta mahovina, 7 vrsta lišajeva i 75 vrsta gljiva našle su svoj dom u zelenilu Golije. Poseban značaj ima carstvo planinskog javora koji je preživelo ledeno doba, i koje upravo ovde gradi najlepše i najočuvanije lišćarske šume. Na planini se može pronaći i preko 100 vrsta lekovitog bilja.

Vlada Republike Srbije je 2001. godine, donela Uredbu kojom se područje planine Golija stavlja pod zaštitu kao „Park prirode Golija“ i svrstava u 1. kategoriju zaštite kao prirodno dobro izuzetnog značaja. Iste godine definisan je i rezervat biosfere pod imenom Golija-Studenica sa međunarodno priznatim statusom u okviru Uneskovog programa MAB.

Pored bogatog biljnog, Golija se može pohvaliti i veoma raznovrsnim životinjskim svetom. Vukovi, lisice, divlje svinje, medvedi, jeleni i zečevi, stanovnici su njenih gustih šuma, a zbog prisustva 95 vrsta ptica smatra se i veoma važnim planinskim ornitološkim centrom.
Zanimljive su i mnogobrojne zaštićene vrste poput lasice, veverice, močvarne rovke i vuka.

Pogled sa najviših vrhova Jankovog kamena i Crnog vrha pruža se, takoreći, do pola Srbije. Fascinantan je doživljaj savladiti strme i neukrotive obronke Golije, i uživati u vidikovcu koji se retko viđa. Ipak, ne kažu uzalud meštani: “Ne zna Golija šta je delija”. Guste šume, oštra klima i ogromna prostranstva čine ovu planinu teško prohodnom, pa se i planinari ovde retko mogu sresti.

Ukoliko niste ljubitelj avantura i planinarenja, preporučujemo vam da uživate u šetnji prelepom prirodom, obilasku mnogobrojnih znamenitosti, istraživanju skrivenih izvora i čistom planinskom vazduhu. Ako se nađete u ovom nestavrnom šumskom carstvu u zimskim mesecima, ne propustite da se zabavite na skijanju, sankanju i drugim aktivnostima na snegu.

vrh Jankov kamen

INFO

Kako stići do Golije?
Golija je od Beograda udaljena oko 230 km, od Ivanjice 40 km i od Novog Pazara 32 km. Do parka prirode i rezervata biosfere stiže se Ibarskom magistralom, gde se kod Požege put odvaja za Ivanjicu. U Ivanjici se nalaze putokazi za Goliju, koje je nemoguće promašiti. Put dalje vodi do mesta Golijska reka, što je polazna tačka za uspon na najviši vrh, Jankov kamen.

foto: freebiking.org, ivanjickikonaci.rs, seloturizam.com, panoramio.com
 

Ostavi komentar

Preporučeno